Homepagina > Het doel van Objectief.be > Blog > Bald’s leechbook

Bald’s leechbook

dinsdag 12 januari 2016, door wim

"Bald’s Leechbook" is een diverse verzameling recepten en toverspreuken. De meeste recepten zijn medisch, een aantal zijn eerder diagnostisch. Het driedelige werk dat dateert uit de tiende eeuw is nu beschikbaar online.

De term "leech" komt van het Anglo-Saksische woord voor dokter en heeft niks te maken met bloedzuigers, alhoewel die ook in dezelfde periode gebruikt werden om aderlatingen te doen.

De term zou volgens sommigen ook kunnen te maken hebben met het feit dat de receptuur niet van de hand van Bald zelf is, maar alleen door hem verzameld werd. Er komen ook recepten in voor van Griekse en Romeinse origine, daardoor zijn we zeker dat Bald niet op z’n eentje alle recepten produceerde, maar ze kopieerde, mogelijk uit oudere geschriften die verloren gingen.

JPEG

De facsimile is te bekijken via de British library.

Receptuur archeologie

Een oogzalf in "Bald’s Leechbook", werd getest aan "Nottingham University’s Centre for Biomolecular Sciences" en was verbazend potent tegen multi-resistente bacteriën, zoals Methicilline-resistente Staphylococcus aureus (MRSA).

“take cropleek and garlic, of both equal quantities, pound them well together, take wine and bullocks’ gall, of both equal quantities, mix with the leek, put this then into a brazen vessel, let it stand nine days in the brass vessel, wring out through a cloth and clear it well, put it into a horn, and about night time apply it with a feather to the eye.”

Ingrediënten

- look
- ui?
- rode wijn
- Galzouten (voornamelijk de steroïden glycocholaat en taurocholaat, een verbinding van galzuur met respectievelijk glycine en taurine).

"cropleek" zou echter ook look zijn? En was de wijn rode wijn? Of kan het ook witte geweest zijn? Zoals in de meeste receptuur ga ik er instinctief maar even van uit dat "wijn" gewoon rode wijn betekent.

Deze mengeling werd negen dagen "gebrouwen" in een koperen keteltje. Daarna werd de massa uitgeperst in een neteldoek. De resulterende zalf werd bewaard in een hoorn, en ’s avonds aangebracht met een pluim.

Het resultaat van de testen deed de wetenschappers versteld staan. Kolonies Staphylococcus aureus werden bijna volledig uitgeroeid, zelfs als ze in een biofilm voorkwamen. Biofilms ontstaan doordat iedereen iets achterlaat op elk gebruiksvoorwerp. Ze zijn moeilijk te verwijderen en de klassieke antibiotica werken niet goed op de meeste bacteriën die op een biofilm voorkomen.

Biofilms zijn een probleem in ziekenhuizen. Gecombineerd met MRSA, wordt het een nachtmerrie. En dan bleek Bald’s recept weer ongewoon, want in een verdunning die niet meer effectief was om de Staphylococcus aureus te bestrijden, loste de verdunde zalf de biofilm op. En geen biofilm betekent geen substraat waarop Staphylococcus aureus zo graag groeit. Zelfs in een onwerkbaar verdunde vorm vertoonde het preparaat nog werking!

Het is al langer bekend dat look stevige anti-bacteriële eigenschappen heeft. En ook dat er een enzymatische reactie optreedt die de werkzame stoffen activeert. Vandaar dat het best is, look na het hakken of fijn wrijven, enige tijd te laten rusten.

In hoeverre reageren deze stoffen met de steroïden en de wijn?
En, welke stoffen in de wijn zijn hierbij betrokken? Wijnsteenzuur? Resveratrol?

Dit artikel beantwoorden