Homepagina > Ingrediënten > Vetstoffen > Kokosboter, kokosolie

Kokosboter, kokosolie

woensdag 29 augustus 2007, door wim

Kokosboter of kokosolie heette vroeger gewoon kokosvet, want het is vast bij kamertemperatuur. Het stollingspunt ligt bij 24 tot 25 graden celsius. De marketeers hebben echter besloten dat "vet" onverkoopbaar is en hebben het dus omgedoopt naar "kokosolie". Liefst "Extra vergine", wat in deze context redelijk inhoudsloos is. "Extra vergine" is een wettelijk vastgelegde benaming voor olijfolie, die inhoudt dat de olijfolie van een eerste, koude persing is. Kokosolie wordt echter helemaal anders gewonnen.

Traditioneel wordt kokosboter gewonnen uit het witte kokosnotenvlees of kopra, met behulp van stoomextractie. De Filippijnen zijn de grootste producent ter wereld. Het werd, vooral in verder geraffineerde vorm veel gebruikt in de bakkerij, maar ook in frituren. Er wordt ook nog steeds veel margarine van gemaakt.

Het is een goede en goedkope vetstof voor braden en bakken, alhoewel de duidelijke kokossmaak meestal door raffinage weggewerkt wordt. Volgens de industrie is die smaak niet gewenst in het Westen. De houdbaarheid is met twee jaar ook heel wat hoger dan de meeste andere vetstoffen. Bovendien is het, in tegenstelling tot andere oliën, ook nog eens goed bestand tegen hogere omgevingstemperaturen. Het is dan ook geen wonder dat het zowel in Afrika als in Azië een populaire en veelgebruikte vetstof is. Het verbrandingspunt van ongeraffineerde kokosolie ligt al vrij hoog: bij 170 graden celsius. Geraffineerde kokosolie verbrandt pas bij ongeveer 230 graden celsius.

Naast gebruik in de keuken, wordt kokosolie ook gebruikt als brandstof voor lampen en zelfs dieselmotoren, in de cosmetica, vooral voor zeepbereiding, maar ook geneeskundig. Keratosis pilaris, bv. een onschuldige huidaandoening, kan heel goed behandeld worden met kokosolie.

De veel, veel duurdere kokosolie van vandaag wordt echter meestal gewonnen uit kokos die kort gedroogd wordt en vervolgens koud geperst. Het resultaat is echter een mengeling van kokosolie en -melk, die nog verder geraffineerd moet worden vooraleer ze houdbaar en bruikbaar is. In dat raffinage proces wordt ook het gehalte aan kortere en langere vetketens aangepast, met als enige doel te voldoen aan het lijstje van de EU. Dat lijstje is opgesteld om vast te leggen welke olie het label "gezond" mag dragen. En dat label zorgt voor een prijs die van 2,5 euro per liter naar 25 euro stijgt. Voldoende om eender welke marketeer natte dromen te bezorgen.

Of het werkelijk gezond is, is moeilijk vast te stellen. Natuurlijk is het echter geenszins en het is dan ook wraakroepend dat sommige flesjes zelfs een ’bio" label hebben.

Kokosvet bevat veel (ongeveer 90 %) verzadigde vetzuren (45 % laurinezuur, 17 % myristinezuur en 8 % palmitinezuur) en is dus eerder te mijden voor ander gebruik dan bakken en braden. Daarnaast bevat het zo’n 6 % onverzadigde vetzuren en 2 % meervoudig onverzadigde vetzuren. Kokosolie bevat, net als palmolie, ook tamelijk wat MCT’s (Medium Chain Triglycerides, waaronder voornamelijk laurinezuur). Dat het echter niet zo simpel of zwart wit gesteld kan worden, lees je bv. in dit artikel van Prof. Dr. A. Christophe van de Universiteit van Gent.

Dit leidt er ondertussen wel toe dat kokos en palmvetten de nieuwe hype van de industrie zowel als de wellness sector zijn. Een hele grote raffinaderij is dan ook in aanbouw in Rotterdam. Of er werkelijk gezondheidsvoordelen aan deze dure vetstof te wijten zijn, lijkt me eerder dubieus. Daarvoor is het marketinggeweld te groot.

- Er zijn een aantal studies die duiden op een vermageringseffect door MCT’s. Om dat effect echter te verkrijgen zou ongeveer de helft van je totale energie opname uit MCT’s moeten bestaan. Het hoeft geen betoog dat dit in een normaal dieet niet kan. Zelfs in een streng ziekenhuisdieet is dit nog moelijk.

- Bij een in 1980 in Polynesië (Pukapuka en Tokelau) uitgevoerde studie bleek dat alhoewel het dieet van de eilandbewoners voor meer dan de helft uit kokos bestaat er nagenoeg geen hart- en vaatziekten voorkomen. Maar deze resultaten zomaar doortrekken naar "kokosolie is zeer gezond" is eerder twijfelachtig. Niet alleen leven de Polynesiërs in de test in een paradijselijke omgeving, ook hun dieet is heel anders dan het onze.

- Onderzoeken op de Filippijnen tonen potentieel interessante medische toepassingen. Er zit zelfs een onbekende stof in die veelbelovend lijkt in de behandeling van AIDS. Maar daar is veel meer research naar nodig.

Dat is allemaal heel beloftevol, maar waarom moet een betaalbare spijsolie daar plots peperduur door worden? Waarom moet daar door de industrie aan gedokterd worden, terwijl we al een heel assortiment natuurlijke olie hebben?

2 Berichten

  • Kokosboter, kokosolie Le 21 juli 2012 à 11:46, door Hans

    Ik las in een artikel in een engelstalige krant dat Kokosolie/boter een bescherming zou zijn tegen ouderdomsxiekten zoals dementie, Alzheimer etc., Zelfs werd er een gunstig effect vermeld bij reeds ingetreden dementie; wat is uw standpunt in deze?

    Met vriendelijke groet,

    Hans

    Beantwoord dit bericht

    • Kokosboter, kokosolie Le 5 september 2012 à 12:01, door Theeke119

      Heb vanuit Zuid Afrika ook dit gehoord, is schijnbaar goed maar gebruik slechts een half theelepeltje ’s morgens en ’s avonds

      Beantwoord dit bericht

Dit artikel beantwoorden