Homepagina > Ingrediënten > Bloemen > Roselle [Hibiscus sabdariffa]

Roselle [Hibiscus sabdariffa]

donderdag 4 juli 2013, door wim

Roselle (Hibiscus sabdariffa) is een Hibiscus soort uit tropisch Azië. Het is een eenjarige met rode stengels, die tot 2,5 m hoog kan worden. De bladeren zijn groen met rode nerven.

De bloemen zijn 8–10 cm groot, wit tot lichtgeel met een donkerrode plek aan de rand van de bloembladeren. In de handel worden ze hier meestal "wilde hibiscus" genoemd. De gedroogde rode bloemkelken worden steeds vaker geëxporteerd naar Europa en de Verenigde Staten, waar ze worden gebruikt om voedsel te kleuren. De belangrijkste afnemer is Duitsland. Ook kan de Roselle als gedroogde bloem of als bestanddeel van siroop op sommige markten in Frankrijk gevonden worden, in steden waar veel Senegalese immigranten leven.

Als de vruchten rijpen, wordt de bloemkelk vlezig en helderrood. De verdikte vruchtkelk heeft een zurige smaak, die doet denken aan rode bosbes. De vrucht, die door de kelk wordt omgeven, is een vijfkantige doosvrucht waarin oliehoudende zaden zitten.

Hibiscus sabdariffa {JPEG}

Een Vlaams plantkundige, Matthees de Lobel (M. de L’Obel, M. Lobelius) beschreef deze plant al in 1576. Zowat alle bovengrondse delen worden gegeten en ook de bittere wortel wordt in Afrika medicinaal gebruikt. De zaden werden ooit gebruikt om ersatz koffie te maken. De geelbruine olie van de zaden wordt gebruikt om huidproblemen bij kamelen te behandelen.

In India en vooral in de Gangesdelta wordt de variëteit Hibiscus sabdariffa var. altissima verbouwd voor de productie van vezels die kunnen dienen als een vervanger van jute. Roselle wordt daar “mesta” genoemd.

De groene bladeren worden ook gebruikt als groente: een kruidige variant op spinazie. Ze zijn de smaakmakers in veel Senegalese vis- en rijstgerechten. De Senegalese overheid schat de nationale productie 700 ton per jaar. Maar ook in Azië worden de bladeren veel gegeten.

doosvrucht {JPEG}

In Afrika en vooral in de Sahel worden Roselle bladeren en bloemkelken gebruikt om een wrange kruidenthee te maken, die vaak op straat wordt verkocht. Ook de gedroogde bloemkelken kunnen op elke markt worden aangetroffen. In Oost-Afrika maakt men deze "Soedan thee", bij verkoudheden. Roselle sap met zout, peper, asafoetida en moutsiroop wordt er gebruikt als behandeling tegen oprispingen van de gal.

In Egypte heet deze populaire wrange kruidenthee karkadee. En die wordt alleen gemaakt van het "verse" rode gezwollen omhulsel van de zadendoos, ’s morgens vroeg verzameld en zorgvuldig ontdaan van de rest. Allemaal handwerk, zowel het plukken als het pellen. Na het pellen worden ze een dag of vier gedroogd in de zon en dan zijn ze klaar voor de markt. Lang houdbaar is deze vorm niet, ze beschimmelt makkelijk.

Ook op de Cariben wordt thee gemaakt van verse vruchten en gember en een brouwerij op Trinidad & Tobago, de Caribean Development Company produceert bier met Roselle. Ook in Trinidad wordt "Sorrel jelly" commercieel gemaakt.

Jarritos, een bekend Mexicaans limonade merk, maakt "Flor de Jamaica" een met Roselle op smaak gebrachte frisdrank.

In Nigeria, wordt al sinds mensenheugnis Roselle jam en Zobo (Hausa) gemaakt De jam lijkt op pruimenjam, maar sterker en zuurder. De jam heeft ook een laxatief effect, net als pruimenjam. Zobo is een frisdrank.

Al in 1892, waren er 2 fabrieken die Roselle jam maakten in Queensland. Ze exporteerden er behoorlijk wat van naar Europa, maar tegen 1909 werd er al niet meer dan 1,6 ha roselle aangeplant in Queensland. Ondertussen is het in Australië terug een rage voor foodies.

Ook wijn is trouwens mogelijk en in Tanzanië probeert een ontwikkelingsproject er alcohol mee te stoken.

bloemkelk {JPEG}

China en Thailand zijn de grootste producenten en daarvan is de Thaise veruit de betere kwaliteit. In Thailand wordt er dan ook op grote schaal zowel limonade als thee van Roselle verkocht. De allerbeste kwaliteit zou uit Soedan moeten komen, maar de productie is zo laag dat die niet te vinden is. Mexico, Egypte, Senegal, Tanzania, Mali en Jamaica produceren ook grote hoeveelheden, maar ook die worden bijna alleen lokaal verkocht.

Hibiscus sabdariffa toont bij testen een sterke anti-bacteriële werking, vooral tegen E. coli. Ook een werking bij hoge bloeddruk is aangetoond, maar meer onderzoek is hier nodig.

Deze plant is rijk aan anthocyanines, maar bevat ook protocatechuïnezuur. De gedroogde bloemkelken bevatten de flavonoïden gossypetine, hibiscetine en sabdaretine.

Het belangrijkste pigment, dat vroeger hibiscine genoemd werd, iss later als daphniphylline geklasseerd. Ook kleine hoeveelheden myrtilline (delphinidin 3-monoglucoside), Chrysanthenine (cyanidin 3-monoglucoside) en delphinidine werde vastgesteld. Roselle zaden zijn een goede bron van vet-oplosbare antioxidanten, vooral gamma-tocopherol.

Andere namen:
Oseille de Guinée (Frans), Florida cranberry, Sorrell (US Engels), Flor De Jamaica (Spaans)

Dit artikel beantwoorden